Mazdaizm i zoroastryzm, walka ognia ze złem II

Mazdaizm i zoroastryzm, walka ognia ze złem II

Od tej pory człowiek miał wolny wybór w tej walce, mógł stanąć po stronie dobra lub zła i ciemności. Po śmierci każdy dzielił się na elementy, na przykład wzrok roztapiał się w świetle, oddech w wietrze, dusza łączyła z dajną (nieśmiertelnym sumieniem).

W 313 r. na terenie Imperium Rzymskiego, cesarz Konstantyn Wielki ogłosił edykt, na mocy którego chrześcijaństwo stało się religią państwową. Doceniając rolę jednej religii w państwie, dynastia Sasanidzka postanowiła ujednolicić także Persję. Szapur II ogłosił zoroastryzm religią państwową, rywalizacja z Rzymem o Armenię spowodowała, że Persowie prześladowali mieszkających na terenie tego państwa chrześcijan.

Utworzono scentralizowany Kościół zoroastryjski, pod rządami dastura Tansara ustalono jedyną obowiązującą treść Awesty, zawierającej proroctwa Zoroastra. Zerwano z herezjami i pogaństwem, jedynymi materialnymi symbolami świętymi pozostawały ognie. Dastur Kirder pomnożył liczbę świątyń ognia i kapłanów, rozbudował strukturę Kościoła, był fanatycznym zwolennikiem czystości religii.

Jedną z największych herezji w zoroastryzmie był mazdakaizm, stworzony przez Mazdaka –e Bamdada zmarłego w 528 r. Nawoływał do skrajnej ascezy i wegetarianizmu, przez łagodność i miłość bliźniego wierni powinni przyczyniać się do zwycięstwa Światła nad Ciemnością.

W VII wieku Persja została podbita przez Arabów, którzy włączyli ją do Kalifatu Umajjadów. Przeprowadzono dokładną islamizację kraju, religia ta stała się dominująca w Iranie w X wieku, prześladując wyznawców zoroastryzmu. Nie mogli uczęszczać do szkół, zajmować stanowisk państwowych, wyganiano ich z miast głębiej na prowincję. Uciekali z Iranu na wyspę Ormuz a następnie do Indii. Tam skupili się w okolicach Bombaju i w samym mieście, w Iranie Allach zwyciężył Ahura Mazdę.

Również w Indiach byli zagrożeni, kiedy w XIII w. zaczął się tam umacniać islam, trzysta lat później portugalscy kolonizatorzy starali się zmusić wyznawców świętego ognia do przyjęcia chrześcijaństwa. W XVIII i XIX w. Parsowie, jak nazwano wyznawców zaratusztrianizmu w Indiach, zdobyli duże majątki a tym samym wpływy społeczne i polityczne, dzięki czemu mogli bronić i rozpowszechniać swoją religię. Obecnie duże skupiska istnieją w Bombaju i Iranie. Współcześni Parsowie wierzą w jedynego boga – Ahura Mazdę, Sąd Ostateczny i zmartwychwstanie w swoich ciałach. Oddają cześć ogniu, wodzie i ziemi.

 

Mazdaizm, walka ognia ze złem

Mazdaizm, walka ognia ze złem

Pierwsi mieszkańcy obecnego Iranu, między innymi Medowi i Persowie, dotarli na jego teren około cztery tysiące lat temu. Po wielu stuleciach rozwoju cywilizacji po władzę królewską, nad rozwiniętym już społeczeństwem, w VII wieku p.n.e. sięgnął ród Achemenidów. Największym władcą  tej dynastii był Cyrus II Wielki (559-529 p.n.e.) twórca wielkiego imperium Persów.

W tym okresie rozwija się religia ahuryjska, zwana także mazdaizmem. W tym czasie Persowie czcili wodę i ogień, ta pierwszą wyobrażali sobie pod postacią powabnych boginek zwanych apami, natomiast bóg ognia Atar był tylko jeden. Wierzono w ład natury i walczące z nim siły Zła, czyli Drug.

Z biegiem czasu kluczową rolę w całym systemie religijnym zaczęła odgrywać walka potężnych bogów, uosabiającego siły dobra Ahura Mazdy, którego symbolizował ogień z siłą zła, Arymanem i jego zastępami nikczemnych dewów. W walce brali udział także ludzie, ma się zakończyć zwycięstwem sił dobra w Dniu Sądu.

Głównym prorokiem i prawodawcą religii perskiej był Zaratusztra (Zoroaster). Postać na wpół legendarna, żyjąca podobno w latach 628-551 p.n.e. Twierdził on, że otrzymał objawienie od Ahura Mazdy, dotyczące między innymi końca i początku świata. Według nich Ahura Mazda wydzielił z siebie dobre emanacje, które stały się samodzielnymi bytami, w tym najważniejszą Spenta Mainju. Następnie stworzył świat i czas, co rozgniewało złego Angra Mainju, który rozpętał Czas Zmieszania i od tego momentu na świecie jest tyle samo dobra jak i zła. Dzieje zakończy Odnowienie i czas wiecznego Rozdzielenia, podczas którego zwycięży Ahura Mazda. W ostatniej bitwie siłami Dobra będzie dowodził Saoszjant czyli Zbawiciel ludzkości.

W okresie panowania Achemenidów kult świętego ognia i Ahura Mazdy stał się religią państwową, bóstwo było uznawane za opiekuna i twórcę potęgi Persji. Z czasem do miejscowego panteonu zaczęto włączać bóstwa ludów podbitych przez Persów, pojawił się Atasz Bahram czyli ogień zwycięski, Atasz Aduran – ogień z ognisk i inni.

Kastę kapłańską stanowili magowie, odgrywający także rolę polityczną, bunt maga Gaumaty i jego zwolenników udało się stłumić dopiero po dwóch latach walki. Kres okresowi klasycznemu w Persji przyniósł podbój Aleksandra Wielkiego w 331 r. Zoroastryzm, chociaż poddany wpływom hellenistycznym, nie zatracił swojego oblicza. Rozwijał się w czasie panowania Sasanidów w III-VII w. n.e., do głównego wątku włączono wówczas zmartwychwstanie zmarłych i Sąd Ostateczny.