Hun-Hunahpu, bóg ognia

Hun-Hunahpu, bóg ognia

W mitologii zamieszkujących Gwatemalę Majów Kicze, był on jednym z najstarszych bóstw panteonu, powstałym w zamierzchłej przeszłości. Hun-Hunaphu poślubił boginię Ixquic, uosabiającą ziemię. Była przedstawiana jako piękna kobieta, posiadająca wszystkie cechy ideału według Majów, czyli długi nos, oczy w kształcie migdałów i pełne piersi. Była także bóstwem płodności, panowała nad chorobami, które potrafiła przenosić i przepędzać za pomocą ptaka Muan. Kobiety pragnące urodzić dziecko, stawiały jej figurkę pod swoim łóżkiem i nazywały Panią Tęczy.

Boska para miała synów, bliźniaków – Hunahpu i Ixbalanque, pierwszy był bogiem Księżyca jako Mały Jaguar, drugi: Strzelec z Dmuchawką, był bóstwem solarnym. Bracia walczyli z ciemnymi siłami Podziemia, Xibalbą, na placu gry w świętą pelotę (rytualną grę w piłkę). Grano w nią na prostokątnym boisku, okolonym murem, używano piłki z twardej gumy, wyrabianej z soku drzewa chicle. Piłkę podbijano biodrem lub udem, aby przeleciała przez jeden z kamiennych pierścieni wiszących na murze na wysokości czterech metrów. Piłka tylko raz mogła się odbić o ziemię, stawką mogło być życie zawodników a nawet całe królestwo. Symbolicznie boisko oznaczało wszechświat a piłka Słońce lub Księżyc, sama gra przedstawiała niepewność losu oraz przypadek decydujący o życiu i śmierci.

Podczas rozgrywki w Domu Nietoperzy Hunahpu stracił głowę, a jego brat musiał grać przeciwko siłom zła. Odcięcie głowy oznaczało śmierć Słońca a jednocześnie powrót do życia boga kukurydzy oraz walkę księżyca z siłami ciemności. Ixbalanque odzyskał głowę brata, jego czuwanie nad nią symbolizowało odrodzenie słońca i zapewnienie kukurydzy kiełkowania. Kiedy słońce znikało za horyzontem, Ixbalanque samotnie bronił świata przed potworami nocy, dzięki temu następował po niej dzień.

Majowie nazywali Oriona Ak’Ek czyli Żółwia Gwiazda, przedstawiali go jako żółwia z trzema kamieniami na skorupie, symbolizującej ziemie. Trzy kamienie-gwiazdy Altnitak, Saiph i Rigel tworzyły trójkąt zwany „trzy kamienne serca”. Sercem tym dla Majów było płonące ognisko, w centrum trójkąta znajduje się mgławica, widziana jako płomień – K’ak. Do dzisiaj Majowie nazywają triadę gwiazd kamiennym ogniskiem a mgławicę, płomieniem z ogniska. Orion utożsamiany był z pierwszym ojcem, Hun-Hunahpu, stąd jego synowie uosabiali Słońce i Księżyc.